Ela
A saudade é o que ficou do que nunca fomos (Mia Couto)
Ela estava ali, quase ao lado, mas não me via. Uma vez por ano, eu a percebia no jantar de Pessach, liturgia que reunia um pedaço da família em torno de aromas, sabores e memórias. Antes da comilança restauradora, formavam-se grupos separados de homens e mulheres. O Menino, com os primeiros pelos e espinhas no rosto, acompanhava conversas acaloradas dos adultos sobre futebol. Assunto “de homem”. Quarentinha, atacante de pernas finas que jogava no Botafogo, era presença obrigatória. Jamais comemorava os gols que fazia e, por isso, ficou conhecido como “o artilheiro que não sorria”. A alma rubro-negra não entendia muito bem aquela adoração alvinegra. Certo, eles tinham o Quarentinha, mas a gente tinha o Aírton Beleza…
A uma distância prudente, o adolescente em construção flagrava um quê de tristeza no olhar dela. Talvez fosse apenas projeção das expressões severas tão comuns nos adultos ao redor. Talvez, quem sabe, espelhasse uma nuvem passageira no rosto bonito. Enigma que o tempo congelou.
Na casa do Grajaú habitavam, aos empurrões, sentimentos contrastantes. Era espaço de acolhimento, quietudes e espantos sempre em busca de equilíbrio. Equilíbrio tão difícil no mundo lá fora. A mesa que celebrava uma história de liberdade sugeria, sobretudo, o abraço frugal, afetuoso, tão desejado, que a rotina negava. Havia, no entanto, ausências. E não eram poucas. Metade da família nunca estava lá. Por que?
A fratura que sobrevoava a mesa farta ficou exposta quando o coração do Grande fez uma falseta e ele saiu de cena. O abraço disse adeus e foi-se embora. Abriram-se vazios dolorosos e o Menino não tornou a encontrá-la.
Décadas depois, a casa do Grajaú já demolida, meus caminhos deram uma pirueta e reencontrei aquelas raízes. Não falo dos espectros que sempre ocupam os espaços das ausências não desejadas. Procurei os sobreviventes da mesa seminal. Não eram muitos e, na maioria dos casos, o contato foi desapontador. O tempo comum não vivido foi implacável. Confirmou uma velha constatação. Se você chupar um picolé de abacaxi hoje, mesmo que ele tenha as mesmas marca e receita daquele que você conheceu infante, o sabor jamais será o mesmo do antigo. Faltará a ele o paladar da memória afetiva. O mais saboroso será, sempre e indiscutivelmente, o das antigas.
Ela já não vivia. Pensei que era um caso perdido, não haveria como descobrir por quais estradas transitara o quê de suave tristeza. A nuvem intuída se desfez? Entrou em campo o acaso.
Com o precioso auxílio de uma ferramenta virtual, acabei chegando ao viúvo dela. De alguma forma, inesperada, recuperamos a intimidade que hibernava numa esquina do tempo. E então descobri.
Ela se revelou desbravadora. Desafiando o padrão machista da família, saiu do rótulo “prendas domésticas” e ganhou asas. Foi jornalista, artista plástica respeitada, escreveu poesias, formou-se em psicologia. Transformou a inquietação – seria esta a nuvem que percebi numa noite remota no Grajaú? – em invenção e elaboração poética. Combinou muitas personas, que traduziu muito bem num pequeno poema: De repente/silenciei./Ou será/que este/não é o meu silêncio,/é o silêncio do Outro?
A sensação de tristeza descongela. Inventou-se o sorriso.
Faz 33 anos que se foi. Ela era Mirinha. Miriam Blanck Sambursky. Minha prima.
Abraço. E coragem.
Judeus contra Bolsonaro
Há quatro anos, durante a campanha eleitoral, o ovo da serpente já era visível. O candidato Jair Bolsonaro deixava muito claro que não era um extremista qualquer. Em suas declarações, mostrava seu desprezo pelas mulheres, negros, indígenas, LGBT+, todas as minorias e sua disposição de combater – se possível destruir – tudo que não estivesse de acordo com o seu estilo de vida miliciano, saudoso do fascismo.
Lamentavelmente, muitos se deixaram seduzir por um discurso pro-Israel.
De outra parte, muitos de nós, judeus, não se deixaram enganar pelo canto da sereia. Estivemos na porta do clube Hebraica-RJ, gritando em alto e bom tom, “não em nosso nome”, quando ele pronunciou um de seus discursos mais abertamente racista e preconceituoso. Impedimos que fizesse o mesmo antes na Hebraica-SP.
Fizemos a campanha #elenão e criamos a plataforma Judeus contra Bolsonaro, que reuniu mais de 11 mil assinaturas e participou dos atos contra a candidatura extremista.
Perdemos as eleições e a barbárie tomou conta do país. Foram anos de trevas e desconstrução de direitos humanos, arrocho salarial e carestia, desprezo pela ciência, que oficialmente ceifou a vida de quase 700.000 pessoas. A fome voltou ao dia a dia de 33 milhões de brasileiros; mais de 6 mil militares foram colocados no comando de ministérios e cargos importantes do governo. O Centrão assumiu o orçamento federal e substituiu políticas públicas pela distribuição de verbas parlamentares a seus apaniguados. A Amazônia está sendo destruída e os filhos da floresta, seus defensores, assassinados. A imprensa, paulatinamente estrangulada.
Enfim chegamos ao ponto em que tudo isto pode mudar, as eleições se avizinham, embora os milicianos – de rua ou digitais – se organizem para calar as urnas e a Justiça. As urnas serão o campo de batalha e nosso voto, nossa arma. Com ele podemos devolver o Brasil a civilização. Um país de todos e para todos.
As pesquisas indicam que a eleição será decidida entre as chapas Lula/Alckmin e Bolsonaro/Seu vice. Não existe terceira via capaz de alterar esse quadro. O voto em uma terceira via é o mote que Bolsonaro precisa para ir ao segundo turno. E se houver um segundo turno, o próprio candidato acena para a possibilidade de um golpe militar. E trabalha por ele.
Daí a importância de que todos os democratas, judeus e não judeus, votem de maneira a impedir um segundo turno. Temos a obrigação e o desafio de derrotar o fascismo e os simpatizantes do nazismo.
Não se trata de um apelo partidário, muito pelo contrário, é um chamado civilizatório.
Nós, Judeus contra Bolsonaro, abaixo assinados, somos Lula e Alckmin no primeiro turno.
Venham com a gente,
https://www.change.org/JudeusContraBolsonaro
| Mauro Nadvorny |
| Jayme Brener |
| Tania Maria Baibich |
| NELSON NISENBAUM |
| José Marcos Thalenberg |
| Rebeca Iankilevich |
| Celio Faina |
| Débora Iankilevich |
| Peggy Distefano |
| Marilia Maister |
| Beatriz Radunsky |
| Beatriz Kushnir |
| Renata Feldman |
| Eva Doris Rosental |
| Edith Derdyk |
| Doris Trachtenberg |
| Claudia Kopelman |
| Lucia Chermont |
| Silvia Berditchevsky |
| Sergio Alberto Feldman |
| Gustavo Perez |
| lidia kosovski kosovski |
| Ricardo André Varnier |
| elias salgado |
| Yara Schreiber Dines |
| Renato Gejer Nigri |
| Claudia Heller |
| Silvia Bregman |
| esther weitzman |
| Denise Bergier |
| Milton Blay |
| Silvio Wittlin |
| Roseli Goffman |
| Jean Goldenba |
| Sionea Souza |
| michel gherman |
| Therezinha Privatti Suassuna |
| Alberto Balassiano |
| Karina Calandrin |
| Ruth Goldmacher |
| Laura Monte Serrat Barbosa |
| Rafael Arkader |
| Marcello Faerman |
| Sabina Radunsky |
| Jaime Motta |
| Nathan Tyger |
| Lilian Nahon |
| Maurice Jacoel |
| Silvio Naslauski |
| Francis Kanashiro Meneghetti |
| Daniela Najman |
| Daniel Alvarez |
| Gilson Moura Henrique Junior |
| Betty Boguchwal |
| Arnaldo Klajn |
| Paulo Perelson |
| Misha Klein |
| Adriana Dias |
| Pedro Gonçalves |
| GUILHERME SZTUTMAN |
| Ana Kosman |
| Eduado Jeolas |
| Ruth Espinola soriano de mello |
| Miriam Mannheimer |
| Thaís Kornin |
| Silvia Krutman |
| MARIO LUIZ GIUBLIN |
| Juliana Rapoport Furtado |
| Luana Rapoport Furtado |
| Eduardo Spinola e Castro |
| Michel Mahiques |
| Gunter Sarfert |
| Benilce Burgarelli do Chaves |
| ISABEL PAROLIN |
| Shoshana Rapoport Furtado |
| Abrahão Rumchinsky |
| Henrique Samet |
| CARLOS BEKERMAN |
| Mauro Lipman |
| Cristina Catalina Charnis |
| Nelson de Almeida Milreu |
| Lucas Hinterhoff Ri |
| Regina Schneiderman |
| Luiz Carlos Furtado |
| Suely Bogochvol |
| Ricardo Ptasznik |
| Daniela Hruschka |
| Maria Fiszon |
| Mauricio Galinkin |
| Raquel Fraga |
| Davis Sansolo |
| NOEMI CARRICONDE |
| Ikusiel Mosche Goldmacher |
| Nathaniel Braia |
| Andréa Basílio da Silva Chagas |
| Ana Maria Burmester |
| André Cukierkorn |
| Silvio Lewgoy |
| Pedro Aleixo Sanchez de Cristo |
| Bianca Marian |
| Ana Maria Rozzante |
| Izolete M. Da silva |
| Oliver Mann |
| Daniel Mendes |
| Lucimar Do Carmo Tavares |
| Sheila Braga Fará Lucas |
| FABIO SILVA |
| Solange Esteves |
| ALBERTO KLEINAS |
| Leana Naiman |
| cintia cristina silva de araújo |
| Cely Leal |
| MARCELO JUGEND |
| Iso Sendacz |
| Rosa Maria da Silva |
| Iara Czeresnia |
| Bruno Caramelli |
| José Taragona |
| Claudio Maierovitch Henriques |
| Helena Kon |
| Lea Czeresnia Taragona |
| Sandra Rocha |
| Mauro Meiches |
| Ethel Akkerman |
| Renato Kon Rosenfeld |
| vitor rosenfeld |
| Carolina Hinterhoff |
| Renato Levin Borges |
| Rubens Kon |
| Silvia Levin |
| elyeser szturm |
| Katia Bassichetto |
| Regina Scharf |
| Maira Firer Tanis |
| Anita Kon |
| Sonia Sant’ Anna |
| Wilton Santana |
| glaucia Regina Oliveira de Sá |
| Carlos Eduardo Cheskys |
| Laerte Idal Sznelwar |
| Rosa Maria Ferreira Marinelli |
| Cristina Freitas |
| joao carvalho |
| daniela valentim |
| HORTENCIA MAMAN |
| Marianna Schontag |
| vivien weinberg |
| Barbara Schneider |
| SONIA AYRES |
| Vivian Hinterhoff |
| BERNARDO SABAT |
| Juarez Verba |
| VALERIA VERBA |
| Renata Gherman |
| Ana Sueli Gejer |
| Keyla Marzochi |
| Debora Lahtermaher |
| Marina Costin |
| Roberto Berliner |
| Lilian Trajtenb erg |
| Assi Garbarz |
| Lia Sztulman |
| Angela Goldstein |
| Antonieta da costa |
| Jorge Ricardo Santos Gonçalves |
| Guilherme Cohen |
| Gustavo Faleck |
| Maria Beatriz de A David |
| Fabio Kon |
| SAMUEL NEUMAN |
| Clarisse Goldberg |
| Joëlle Rouchou |
| Claudia Mifano |
| Diana Goldberg |
| Maria Regina Oliveira Moraes |
| Aurea Dreifuss |
| marcia braiman |
| Irène Zaslavsky |
| Li7 murik |
| Elizabeth Aguiar |
| Mauricio Frajman |
| George Maia |
| Suzana Salama |
| Lídia Aparecida Soares Silva |
| Maria Eugênia Marques |
| Prof. Gerson Antônio da Cruz |
| Violeta Cheniaux |
| Lidia Favraud |
| Fani Neuman |
| Amelia Esberard de Niemeyer |
| Ester Paciornik |
| Roberto Stern |
| fania izhaki |
| Nair Mattos |
| Alberto Kleinas |
| Bruno Scala |
| Ivone Ponczek |
| Tito Oliveira |
| zulma lentino |
| Helio Kotler |
| Roberto Julio May |
| Ivan dos Santos Levy |
| ALBERTO AMORIM |
| Gisela Heymann |
| Samantha Abuleac |
| Emilia Wien |
| Mary Sttela Morgado |
| Maria Flávia Todeschini |
| Virginia Galvez |
| Cecilia Werneck |
| ary waismann |
| ari roitman |
| Nilson Gonçalves Muszkat |
| Fania Fridman |
| Fernanda Gonçalves Muszkat |
| Paulina Roitman |
| jacqueline castro |
| Hilton Barlach |
| Liga Regina Klein |
| Maria Luísa Kayat Eluf |
| Tania M Silva |
| Bety Jardinovsky |
| Regina Helena Elnecave |
| Francisco Fortunato Montenegro Moreira |
| Ester Finguerut Serff |
| Ana de Miranda Batista |
| GISELA GOROVITZ |
| Ney Roitman |
| Maria Marta Moura Reis |
| Stela Cals de Oliveira |
| Eduardo Scaletsky |
| Henrique Albagli |
| ANDRE ALBAGLI |
| Rachel Aisengart Menezes |
| Izabel Aguirre |
| Telma Aisengart Santos |
| Sergio Margulis |
| Alfredo Dario |
| magda vaissman |
| Deborah Danowski |
| Celso Carnos Scaletsky |
| Marcio Goldman |
| Andressa Lewandowski |
| Ivan Kanter Goldman |
| Roberto Frejat |
| Luciana Heymann |
| iris kantor |
| Carlos Schlesinger |
| Samuel iavelberg |
| silvia naidin |
| Marlene Sztyglic |
| Monica B. Cadji |
| Elizabeth Esquenazi |
| Miriam Danowski |
| Maurice Politi |
| Ana Flaksman |
| Ari Vainer |
| Katia Lerner |
| Gilberto Hochman |
| Isio Ghelman |
| Evelyn Disitzer |
| Flavio Coelho Edler |
| daniel stycer |
| Tamara Tania Cohen. Egler |
| Andrea Telo da corte |
| Silvana Sacharny |
| pedro roitman |
| Gabriela Bal |
| Sergio Furrer |
| Marcia Rubin |
| Anna Mehoudar |
| Mariam Dimitri |
| Rosie Mehoudar |
| Carlos Sales |
| Simeão Jaime |
| Luiz Antonio Garcia |
| Marcelo Bueno |
| Ricardo Waizbort |
| Marcos Santos |
| Francisco Moreno de Carvalho |
| Beatriz Malamud |
| isabelle benard |
| Priscilla Accorsi Voss |
| Susan Guggenheim |
| Silvio Hotimsky |
| Diana Victoria Aljadeff |
| SOLANGE RECHTMAN |
| Eva Wongtschowski |
| Paola Accorsi |
| Maria Inês Zanchetta |
| Regina Cardillo |
| Renato Sztutman |
| Miryám Hess |
| Maria Priscila l Bueno |
| Ivette Lenard |
| Nina Nussenzweig Hotimsky |
| Roberto Cenni |
| Júlia Kushnir |
| angela pinheiro machado |
| sergio besserman vianna |
| Monica Ronai |
| carlos sergio nogueira |
| Marta Topel |
| Katia Adler |
| Andrea Melo |
| ELISA KATZ |
| Miriam Rosenfeld |
| Rachel Warszawski |
| Samuel Ben Levy |
| Benjamin Wainberg |
| Paulo Ricardo Simon |
| sonia lansky |
| Ester Malque Litvin |
| Marcia Adler Sidi |
| Eliane Berger |
| Marcia Rothstein |
| SAMY LANSKY |
| Silvia Vieira |
| Sérgio Bloch |
| Suzana Verissimo |
| Carlos Frederico Barcellos Guazzelli |
| Eliane Pszczol |
| Edson Lerrer |
| RUTH HELENA DWECK |
| Patricia souza |
| Felipe Schuchmann |
| Carlos Zeitoune |
| rafael zeitoune |
| Abrão Blumberg |
| Freddy De Freitas |
| Paulina Basch |
| TELMA VIGO |
| Ricardo Soto Peres |
| Mauro L Lerner |
| FELLIPE DA MEIER |
| Pedro Lansky |
| Barbara Gancia |
| Frederico Gonçalves |
| Thais Waisman |
| Celeste Kelman |
| Rui Matias |
| Marilda Varejão |
| Evelise Xavier |
| Silvia Jacoby |
| Elizabete Salgado Soares |
| mariangela Tamietto |
| Anete Litvac |
| Roberto Willian Perache Franco de Moraes |
| Rui Ângelo |
| ROMER DOS SANTOS GUEX |
| Estela Grinberg Gontow Braga |
| Joia Weisz |
| Heni Gontow |
| Edson Souza Nascimento |
| Moshe Waldmann |
| Diva Santos |
| Ziad said l Abboud |
| Eliane Simas |
| Claudia Brockly |
| DELMA DA COSTA |
| Raul Iavelberg |
| Fernanda Tubenchlak |
| Sonia Nussenzweig Hotimsky |
| Pierre Brisset |
| Lucia Fortes |
| Saul Kirschbaum |
| caroline valansi |
| Céu Bauler |